Edufloor blogt

Geef een groep docenten de tijd en ruimte om een workshop te volgen waarin ze digitaal lesmateriaal leren maken, en je hebt een fantastische middag! Dat is mijn ervaring na de organisatie van een workshop “Digitale leermiddelen maken met Teleblik en Wikiwijs. Georganiseerd speciaal voor leden van de community verzorging, samen met een groep docenten van SG De Lage Waard in Papendrecht, waar ICT-ruimte én wiskunde-informaticadocent/elo-deskundige Piet de Jonge, om niet beschikbaar werden besteld!

Het balletje was gaan rollen tijdens de jubileumdag van Digischool/Kennisnet waar ik een workshop volgde over Teleblik en Wikiwijs. Martijn Andela (bij Kennisnet medeverantwoordelijk voor Teleblik en Wikiwijs) stelde toen voor om als pilot een dergelijke workshop voor mijn communityleden op te zetten. Hij bracht me in kontakt met Dennis Alciyan die namens Teleblik al eerder workshops gaf over Teleblik.

Spontaan bood communitylid Nely Mol aan dit op haar school te organiseren, omdat m.n. haar locatiedirectrice groot voorstander is van scholing en professionele ontwikkeling van ‘haar’ docenten. En belangrijk: daar ook tijd en ruimte voor beschikbaar stelt. Ze was zelf ook deelnemer aan de workshop, evenals een aantal niet-aangemelde docenten die gewoon aanschoven tijdens de workshop omdat ze het interessant vonden. Ook wiskunde/informaticadocent/elo-deskundige Piet de Jonge was in een dubbelrol als deelnemer tijdens de workshop paraat om systeemtechnische problemen op te lossen.

Teleblik en Wikiwijs
Als je onbekend bent met Teleblik en Wikiwijs:  Teleblik is een gratis educatieve bronnenbank met  duizenden uren videomateriaalvoor leerlingen en docenten uit het PO, VO en MBO.

Het videomateriaal is afkomstig uit de archieven van o.a. de publieke omroepen en is via internet toegankelijk gemaakt voor gebruik in de het onderwijs. De Teleblikredactie selecteert en beschrijft materiaal dat bestaat uit uitzendingen van onder meer Polygoon Journaals, Klokhuis, Actualiteitenrubrieken, NTR (voorheen NOT-Teleac-SchoolTv),  Andere tijden, Willem Wever, NOS Journaals en veel meer andere programma’s.

Wikiwijs is een site voor en door docenten en biedt toegang tot verschillende collecties met leermateriaal voor alle onderwijsniveaus.

Teleblik is één van de collecties die doorzoekbaar is via Wikiwijs. Op Wikiwijs kunnen docenten zelf lesmateriaal ontwikkelen en toevoegen dat anderen kunnen vinden, hergebruiken en bewerken. De uitzendingen van Teleblik zijn heel geschikt om te gebruiken in de les. Bij elke uitzending of fragment biedt Teleblik de mogelijkheid om die te gebruiken in een lesarrangement (verzameling/eenheid van informatie in de vorm van tekst, afbeeldingen, animaties, simulaties, video, opdrachten, toetsen etc.). De link naar de uitzending/het fragment wordt opgeslagen in Wikiwijs en die link kun je gebruiken in een arrangement. Het arrangement kun je aanvullen met een opdracht, foto’s en tekstbestanden. Zo ontstaat een les, verrijkt met video en audio uit Teleblik. De workshop had ik georganiseerd om docenten te leren hoe je digitale leermiddelen maakt waarin Teleblikmateriaal is verwerkt en hoe je dat via Wikiwijs deelt met anderen.

Gebruik in de les
Je kunt uitzendingen van Teleblik op veel manieren inzetten in je les: ter introductie van een (nieuw) onderwerp, ter illustratie of instructie, om dingen in het juiste perspectief te plaatsen (hoe ging iets vroeger) maar ook om leerlingen er zelf mee aan de slag te zetten door ze zoekopdrachten, vergelijkingsopdrachten of verdiepingsopdrachten te geven.

Een paar ideeën:

• Naar aanleiding van een fragment dat je klassikaal laat zien het gesprek aangaan over een onderwerp.
• De les openen met een vraag of stelling. Leerlingen zoeken in Teleblik (en andere bronnen) naar informatie die ze helpt een antwoord of een mening te formuleren.
• Een debat organiseren. De klas verdeelt zich in twee groepen. Beide groepen krijgen een stelling, die ze zo goed mogelijk moeten onderbouwen. Hiervoor zoeken ze informatie in Teleblik (en andere bronnen). Daarna proberen de twee groepen elkaar te overtuigen van hun gelijk.
• Leerlingen in groepjes laten discussiëren naar aanleiding van een Teleblikfragment, bijvoorbeeld over het onderwerp van een project waar ze mee bezig zijn.
• Leerlingen laten werken met werkbladen waarin uitzendingen/fragmenten zijn verwerkt. Bijvoorbeeld zoals deze die ik al eerder maakte: werkblad EHBO-botbreuken [pdf] niveau lwoo / vmbo klas 1-2 met vragen over schooltv fragmenten, en een werkblad  Alcoholvergiftiging [pdf] havo/vwo klas 1-2 waarin leerlingen n.a.v. een jeugdjournaalfragment vragen moeten beantwoorden.
• Leerlingen een montage laten maken over een onderwerp, i.p.v. eeen (Powerpoint)presentatie.

Arrangement en lesidee
Om alles te combineren had ik vóór de workshop een arrangement gemaakt: een online (levende) handleiding over Teleblik en Wikiwijs.

Ik vul dit arrangement nu voortdurend aan wanneer er nieuwe zaken beschikbaar komen, vandaar ‘levend’.  Daarnaast komt eind deze week op onderwijsvanmorgen.nl een door mij geschreven lesidee online, waarin ik dieper inga op didactisch gebruik van Teleblik in de les. Met meer voorbeelden (mediawijsheid, themadossiers), tips voor in de les en een werkblad (handleiding) voor docenten/leerlingen die willen leren werken met Teleblik.[inmiddels staat het lesidee online - 01-04-2011 ]

Wat viel me op?
Het organiseren van de workshop was voor mij een proef: alles loopt via e-mail, Google docs (aanmeldingsformulier) en Twitter. Ik voelde me als een spin in een online-web tussen Martijn, Dennis, Nely en de deelnemers. Omdat overzicht houden soms nog wat lastig is voor me, zat ik regelmatig licht te zweten. Maar Nely was altijd bereid dingen te checken en controleren als ik daarom vroeg. Een soort back-office dus die me rust en zekerheid gaf. De workshop verliep daardoor gesmeerd in de zin dat alle faciliteiten aanwezig waren zoals afgesproken, de workshopleiders én deelnemers enthousiast waren en aangaven veel geleerd te hebben. Ik kijk danook met een tevreden gevoel erop terug. En zoals het hoort nadat je zoiets organiseert: je moet ‘evalueren’. Met andere woorden: ik kijk terug en constateer het volgende:

Techniek
We hadden het voorzien en geprobeerd het te voorkomen, maar helaas: inloggen/accounts/wachtwoorden/firewalls/dichtgetimmerde schoolnetwerken …  het gaat niet samen tijdens een workshop Maar geduldig en assertief losten Piet, Nely, en Martijn en Dennis in telefonische samenspraak met het Kennisnet/Teleblik thuisfront het op, en kon er redelelijk goed gewerkt worden.

Docenten
De aanmelding van docenten na mijn oproep/uitnodiging voor deze gratis workshop, verliep stroef. Het bleek opnieuw: docenten hebben het te druk of voelen teveel druk om ‘zomaar’ een middag te besteden aan een stukje professionele ontwikkeling in de vorm van scholing. Er moeten keuzes gemaakt worden en als docenten dat zelf al niet doen, dan is er wel een schoolleiding die bepaalt dat het gewoon niet mag/kan. Voordeel ervan is dat de docenten die er wél konden zijn, zeer gemotiveerd waren en heel blij dat ze een middag praktisch aan de slag konden. “Op school of thuis komt er niet van, hoe graag ik het ook wil” was een veelgehoorde opmerking. Ze waren allemaal voornemens om thuis en op school met het geleerde aan de slag te gaan, maar wisten net als ik dat het waarschijnlijk weer verzandt zodra je terug bent op school. En weer ondergedompeld raakt in de dagelijkse onderwijszaken die vóór gaan.

Trainers
Dennis en Martijn hadden de workshop goed voorbereid en hadden ‘voldaan aan mijn wens’ om de introductie en uitleg kort te houden en de deelnemers zoveel mogelijk zelf aan de slag te laten gaan. Er was een korte handleiding en ik had de deelnemers gevraagd vooraf te bedenken over welk thema/onderwerp ze een leermiddel wilde maken. Zodat gericht in Teleblik gezocht kon worden. De meeste tijd van de 4 uur durende workshop is dus besteed aan zélf doen, en dat werd gewaardeerd: de deelnemers hadden vrijwel allemaal aan het einde van de middag i.i.g. een opzet voor een les en wisten hoe je zoiets ‘in de steigers’ zet en vult.

Schoolleiding
Heel belangrijk is dus hoe de schoolleiding staat tegenover scholing: zowel wat betreft op de school van de deelnemers, als van de organiserende school. Wat het laatste betreft: er moet letterlijk en figuurlijk ruimte vrij gemaakt worden, zelfs hier en daar mensen uitgeroosterd worden, er moet voor koffie gezorgd worden, de techniek moet werken, kortom: er moet behoorlijk wat georganiseerd worden. En als een locatiedirectrice zelf meedoet en docenten die loslopen op de gang en nieuwsgierig naar binnen kijken motiveert om vooral mee te komen doen: het stimuleert enorm en geeft veel voldoening! Ook het hoofd ICT Menno Bons schoof aan en ontdekte nieuwe mogelijkheden in Teleblik. Daarnaast zag hij met eigen ogen hoe een club enthousiaste docenten met ICT in de weer was en ‘dat deed hem goed’ vertrouwde hij me toe

Fotofilm
Tijdens de workshop hebben Nely en Piet foto’s gemaakt waar het enthousiasme en de geconcentreerdheid van afstraalt. Kijk maar naar de compilatie die ik ervan gemaakt heb.

Ik zeg …
Wil je zelf een workshop organiseren op je school? Ik zeg: doen! De trainers en ik ook, helpen je graag.