Edufloor blogt

Het schooljaar zit er bijna op, we kijken vast uit naar de zomervakantie. Het is een mooi moment om in de les aandacht aan te besteden aan vakantiewerk en bijbaantjes. Lessen maatschappijleer en economie zijn hiervoor misschien de aangewezen vakken, maar ook schoolbreed kun je er aandacht aan besteden. Bijvoorbeeld in de vorm van een gezamenlijk project met collega’s van diverse vakken. In de onderbouw worden de genoemde vakken nog niet gegeven, maar ook bij lessen verzorging of in de leergebieden Mens en Maatschappij of Mens en natuur zijn er voldoende aanknopingspunten om aandacht te besteden aan dit onderwerp.

En waarom jongeren zouden moeten werken? Loesje heeft daar een uitgesproken mening over: Neem een bijbaantje: in de praktijk leer je toch wel!

vrijheid blijheid

Niet alleen vrij zijn, jongeren willen best werken in de vakantie.

Voor leerlingen betekent zomervakantie niet alleen vrij zijn en rust van school, maar vaak ook werken om geld te verdienen voor een vakantie, een scooter, een gadget of om te sparen of de rest van het jaar. Vakantie- en bijbanen roepen vaak vragen op: Wat verdient een vakantiebaan eigenlijk? Hoeveel uur moet je werken om € 300 bij elkaar te krijgen? En belasting: hoe werkt dat precies? Het is in ieder geval zinvol om leerlingen bewust te maken van hun eigen inkomsten en wat er bij komt kijken als je gaat werken (zoals regels, minimumloon et cetera). Maar vakantiewerk is een mooie aanleiding om er nu aandacht aan te besteden in de les. Leerlingen moeten weten dat je belasting moet betalen over je verdiende vakantiegeld. Maar ook dat je een (deel van de) belasting die je betaalt, kunt terugkrijgen.

onderzoek

Het Nibud doet jaarlijks onderzoek onder scholieren m.b.t. geldzaken. Hieruit blijkt dat veel scholieren een baantje hebben of werken tijdens de vakantie. In het Nibud-Scholierenonderzoek 2010-2011 is gevraagd naar bijbaantjes tijdens schoolweken en naar baantjes tijdens de vakantie. Het blijkt dat 15 procent van de 12-jarigen een baantje had tijdens de schoolweken en 31 procent vakantiewerk deed in de zomervakantie van 2010. Bij de 17- en 18-jarigen lagen de percentages veel hoger: driekwart van deze groep heeft een bijbaantje en driekwart heeft vakantiewerk. Verder blijkt dat scholieren allerlei soorten werk doen, variërend van betaalde klusjes zoals babysitten en autowassen, tot werk officieel in loondienst, bijvoorbeeld in de supermarkt of in de horeca. De eerste groep omvat de baantjes in het informele circuit, de tweede groep omvat de formele baantjes, meestal op basis van een contract.

Bron: scholierenonderzoek 2010 Nibud

informatieve sites voor leerlingen

Leerlingen kunnen op internet veel informatie vinden over vakantiewerk en (bij)banen, zoals:

• Nibudjong
  Nibudjong richt zich op jongeren van 12 tot 18 jaar. Je vindt op deze site allerlei informatie over geldzaken: van zakgeld tot bijbaantjes, van geld uitgeven tot sparen. Voor ouders en docenten is er een speciale pagina waar je heel praktisch (les)materiaal vindt, waaronder online games en veelal gratis boeken en brochures.
• FNV Jong
  De jongerenafdeling van de FNV besteedt ook aandacht aan het thema bijbanen en vakantiewerk. Hier vinden leerlingen heel bruikbare informatie over alles wat er komt kijken bij het zoeken, vinden en vooral belonen van vakantiewerk. Tijdens de zomerperiode organiseert FNV Jong elk jaar de Vakantiewerkcampagne. FNV-jongerenleden trekken het land in om jongeren te informeren over vakantiewerk.
• CNV jongeren
  Op deze website van CNV jongeren vind je heldere informatie over vakantiewerk en bijbaantjes.
• Postbus 51
  De rijksoverheid biedt uitgebreide informatie over baantjes, duidelijk gestructureerd. Ook is er een mooi pdf-document beschikbaar dat je in de les kunt gebruiken.
• Tipmachine
  Nibudjong heeft een zogenaamde Tipmachine waar jongeren elkaar tips geven. Je kunt zoeken op een ‘probleem’ waarna je een lijst met tips ziet. Een voorbeeld is: “Ik wil een baantje zoeken”.
• Belastingopgave voor jongeren
  Een docent maatschappijleer heeft op YouTube een heldere uitleg geplaatst over het invullen van een teruggaveformulier van de belasting.
• Hoe belangrijk het is dat jongeren gewezen worden op belastingteruggave, blijkt uit dit artikel in Trouw van 12 juli 2011. Ook werkgevers blijken hiervan vaak niet op de hoogte of laten na dit aan de vakantiewerker te melden.

op zoek naar een bijbaan of vakantiewerk

Leerlingen die een baantje zoeken, kunnen op internet veel info vinden. Een greep!

• Bijbanen.nl
  Op deze site vind je een handige zoekoptie voor leerlingen: zoeken op studieniveau.
• Leukste bijbaan.nl
  Ook deze site biedt aardig wat info en baantjes. Leerlingen kunnen hier regionaal zoeken en er is een onderdeel vakantiewerk waar echter momenteel maar 2 banen staan…Inschrijven en een profiel aanmaken is hier verplicht, maar bij de FAQ’s wordt wel vermeld dat leerlingen “sporadisch door aangesloten bedrijven op de hoogte worden gebracht van leuke acties en evenementen.” Een stukje mediawijsheid is hier gewenst!
• Vakantiewerk.nl
  Deze site is onderdeel van uitzendorganisatie Unique. Jongeren kunnen er hun CV uploaden en vinden er info over solliciteren en wettelijke regels. Inschrijven en inloggen is verplicht.
• XLvakantiewerk.nl
  Ook hier is inschrijven verplicht en maak je een eigen cv. Tijdelijke zomerbanen, maar ook parttime zomerwerk. Momenteel met meer dan 1000 vakantiebanen in heel Nederland. Op de site wordt geen melding gemaakt over privacy en omgang met gegevens, dus misschien even aandacht aan besteden.
• Zoekvakantiewerk.nl
  Deze site biedt heel bruikbare tips en heldere adviezen voor zoeken, solliciteren, brieven schrijven etc. Leerlingen moeten zich hier aanmelden om te kunnen zoeken. Maar het voordeel is dat je daarna online kunt solliciteren op alle bijbanen en vakantiewerk en je door bedrijven kan worden uitgenodigd voor een bijbaan of vakantiewerk. Ook over privacy is de site helder.

zorgeloos of bezorgd?

Zit je bovenop je geld of ben je een schatbewaarder?

Er zijn altijd leerlingen die zich nergens zorgen over maken. Die erop vertrouwen dat hun ouders alles voor ze kopen. Deze leerlingen hebben meestal geen idee wat het inhoudt om ergens voor te sparen. Lekker genieten en vooral plezier maken is hun motto. Om deze groep toch een beetje wakker te schudden kun je ze klassikaal de spaarnavigator van Nibudjong laten invullen. Een zeer leuke, interactieve manier om leerlingen te confronteren met het feit dat je ook wel eens moet sparen voor bepaalde dingen en dat je dan ook keuzes moet maken. Gelukkig zijn er ook leerlingen die beseffen dat je wel eens ergens voor moet sparen. Zij beseffen ook dat lenen niet altijd zonder risico is. Bij 3 mensen 25 euro lenen lijkt misschien niet zo veel, totdat je beseft dat het in totaal 75 euro is. Je moet dan als 15 jarige aardig wat uurtjes werken om die 75 euro bij elkaar te verdienen. Om de leerlingen zich ervan bewust te maken hoe ze met geld omgaan kun je ze de Spangasgeldtest laten maken.

opdracht

Dit werkblad bevat kant-en-klare opdrachten waarmee leerlingen aan de slag kunnen. De opdrachten gaan over werken, regels, belasting en hun eigen geld. De antwoorden vinden ze op aangegeven internetsites.

tip

Wanneer je de leerlingen de opdracht laat maken, zou je de les kunnen starten en/of eindigen met de leerlingen te laten uitzoeken welke bijbaan of vakantiebaan het meeste oplevert. Maak een lijst van de bijbanen (op het digibord?) die de leerlingen hebben en vraag wat ze per uur verdienen. Er komt dan naar boven welke baan het beste verdient. Ook kun je discussiëren over het soort werk dat leerlingen doen: de meningen over wat ze leuk, zwaar, vervelend of goed belonend vinden, lopen meestal sterk uiteen!

[Een verkorte versie van dit lesidee vind je op Onderwijs van Morgen, onderdeel van educatieve uitgeverij Malmberg]
[Een printversie van het werkblad - met uitgeschreven links en invulkaders] : Werkblad vakantiewerk]